Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου ευρύτερα γνωστός ως Vangelis γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου 1943 στην Αγριά Μαγνησίας. Ξεκίνησε να συνθέτει από την ηλικία των τεσσάρων ετών, ενώ έδωσε την πρώτη του δημόσια παράσταση στην ηλικία των έξι, χωρίς να έχει καμία μουσική εκπαίδευση. Ωστόσο, σπούδασε κλασική μουσική, ζωγραφική και σκηνοθεσία στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Αθήνα. Έχει επηρεάσει την ανάπτυξη διαφορετικών μουσικών ειδών συνθέτοντας ηλεκτρονική, progressive, ambient, τζαζ και ορχηστική μουσική ενώ θεωρείται πρωτεργάτης του ηλεκτρονικού ήχου. Έχει επενδύσει μουσικά πλήθος κινηματογραφικών ταινιών όπως Blade Runner, 1492: Χριστόφορος Κολόμβος, Αλέξανδρος, Ελ Γκρέκο και στο ενεργητικό του έχει πολλά βραβεία και διακρίσεις.
Το 1981 κυκλοφορεί ένα ορχηστρικό θέμα που συνθέτει για τις ανάγκες της ταινίας του Hugh Hudson «Οι Δρόμοι Της Φωτιάς» («Chariots Of Fire»). Το μουσικό αυτό θέμα φέρει τον τίτλο «Titles», κι αυτό επειδή ακούγεται στους εναρκτήριους τίτλους της ταινίας. Γίνεται όμως, ευρύτερα γνωστό ως «Chariots Of Fire» όπως ο τίτλος της ταινίας. Ο σπουδαίος συνθέτης, επιχειρεί κάτι αρκετά τολμηρό, να συνθέσει μία μουσική με μοντέρνους ήχους από synthesizers για μία ταινία που εξελίσσεται τη δεκαετία του 1920. Το 1982 έρχεται η κορυφαία διάκριση καθώς η ταινία «Οι Δρόμοι της Φωτιάς» είναι υποψήφια για 7 βραβεία Oscar. Αποσπά τα τέσσερα, ανάμεσα σε εκείνα είναι της Καλύτερης Ταινίας και της Καλύτερης Μουσικής.
Η ταινία είναι βασισμένη στην αληθινή ιστορία δύο Βρετανών ερασιτεχνών δρομέων που έχουν βάλει στόχο, να κερδίσουν το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924 στο Παρίσι στο τρέξιμο και τελικά το κατάφεραν. Πρόκειται για τον Χάρολντ Έιμπραχαμς ( ο ηθοποιός Μπεν Κρος) ο οποίος είναι εβραϊκής καταγωγής και βιώνει τον κρυφό ρατσισμό των Άγγλων, επιθυμεί την συμμετοχή του στους Αγώνες προκειμένου να πάρει το αίμα του πίσω και να αποδείξει σε όλους την αξία του, και τον Έρικ Λίντελ ( ο ηθοποιός Ιαν Τσάρλεσον) θεολόγος, ο οποίος είναι από τη φύση του γρήγορος και θέλει να τιμήσει το Θεό για το χάρισμα που κατέχει. Το θέμα της ταινίας σε συνδυασμό με την δωρικότητα της μουσικής εμπνέει έκτοτε δρομείς και μη. Η μουσική θεωρηθείτε τόσο άρτια με αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται σε πολλές μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις όπως στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου το 2012.
Η ταινία ξεκινάει με μια επιμνημόσυνη δέηση το 1979 για έναν από τους δύο άντρες τον Harold Abrahams για τον οποίο ο ομιλητής καλεί τους φίλους να κλείσουν τα μάτια τους και να θυμηθούν τα φοιτητικά του χρόνια «With Hope In Our Hearts And Wings On Our Heels». Σίγα σιγά αρχίζει να ακούγεται το κύριο κομμάτι της μουσικής του Βαγγέλη Παπαθανασίου στους τίτλους έναρξης της ταινίας , στο οποίο ο συνδυασμός του πιάνου και του syntheziser με ηχητική υπόκρουση τον βηματισμό των φοιτητών μέσα στην θάλασσα επιτυγχάνει την συναισθηματική μετάβαση του θεατή από την νοσταλγία, την αισιοδοξία , την ζωντάνια και την αποφασιστικότητα.
https://www.youtube.com/watch?v=bgO0XA3LkYM&t=17s
Στην συνέχεια το καλωσόρισμα των φοιτητών ξεκινάει με χορωδία η οποία δημιουργεί μια μυστηριακή ατμόσφαιρα ενισχύοντας την βαρύτητα του λόγου του πρύτανη που ακολουθεί, τονίζοντας στους νέους μαθητές ότι τα όνειρα των ανθρώπων που θυσιάστηκαν στον πόλεμο πλέον έχουν γίνει δικά τους και γι αυτό τους παροτρύνει να μην αφήσουν καμία δύναμη να τους αποτρέψει από τον σκοπό τους. Το χορωδιακό τραγούδι είναι παραδοσιακή προσευχή του κολεγίου Conville & Caius college στο οποίο πήγαινε πραγματικά ο Χάρολντ Έιμπραχαμς. (00.07.49)
https://www.youtube.com/watch?v=iZkxqrhIn4g
Η πλοκή συνεχίζεται στην Σκωτία σε μια κατασκήνωση όπου γνωρίζουμε τον επόμενο πρωταγωνιστή της ταινίας τον Έρικ Λίντελ .Σε έναν εθιμοτυπικό αγώνα δρόμου η νεα παραλλαγή της ηλεκτρονικής σύνθεσης Hymne του Παπαθανασίου τονίζει την έντονη συναισθηματική φόρτιση του πρωταγωνιστή ο οποίος πιστεύει ότι για το χάρισμα που του έδωσε ο Θεός να τρέχει γρήγορα πρέπει να τον τιμήσει δεόντως αφήνοντας πίσω του το ιεραποστολικό έργο της οικογένειας του και παίρνοντας μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες. (00.20.20)
https://www.youtube.com/watch?v=TZtlgEhiffc
Έπειτα o Χάρολντ Έιμπραχαμς o οποίος νιώθοντας τον ρατσισμό αποφασίζει να πάρει μέρος και εκείνος στους αγώνες θέλοντας να αποδείξει ότι σε μια χώρα η αξία ενός ανθρώπου είναι πέρα από κάθε ταξική και θρησκευτική διάκριση. Στο σημείο αυτό της απόφασης και της προπόνησης του ακούγεται το τραγούδι « Ηe is an Englishman» (Μουσική Α.Sullivan & στίχοι W.S Gilbert) (00.30.09)
https://www.youtube.com/watch?v=CdtrAy8m1Co
Ο Χαρολντ στην συνέχεια σε έναν αγώνα που παρακολουθεί τον ¨Ερικ Λιντελ προσπαθεί να προσεγγίσει τον γνωστό προπονητή Μουσαμπίνι για να τον ετοιμάσει για τους Ολυμπιακούς αγώνες. Στο τέλος της συμφωνίας τους πρώτα ακούγεται ένας χαρούμενος ήχος από την κωμική όπερα Micado και μετά η εικόνα μας μεταβαίνει στο θέατρο που παρακολουθεί με τους συμφοιτητές του ενισχύοντας όλο αυτό το κλίμα αισιοδοξίας της συγκεκριμένης σκηνής με το τραγούδι της όπερας που ερμηνεύει εκείνη την στιγμή ο θίασος το « Three little maids from school are we» (Μουσική Α.Sullivan & στίχοι W.S Gilbert) (00.38.37)
https://www.youtube.com/watch?v=iSCCkHF7SE4
O 1oς προκριματικός αγώνας στον οποίο έρχονται αντιμέτωποι οι δύο αθλητές γίνεται το 1923 στο Λονδίνο με νίκη του Έρικ Λίντελ. Η ηλεκτρονική μουσική σε συνδυασμό με τον ήχο των καθισμάτων δημιουργεί την αίσθηση του κτύπου της καρδιάς του Χάρολντ Έιμπραχαμς, ο οποίος εκείνη την στιγμή αισθάνεται θλίψη και απαισιοδοξία για την ήττα του. (00.48.00)
https://www.youtube.com/watch?v=uyg0dSwjF5I&t=129s
Στο σημείο αυτό έχουμε τις προπονήσεις και των δύο αθλητών μέσα από την μουσική σύνθεση του Παπαθανασίου. Εξαιρετική σκηνή αποδίδοντας υπέροχα τα συναισθήματα της σκληρής προσπάθειας ,της αποφασιστικότητας και της αισιοδοξίας τους. (00.53.45)
https://www.youtube.com/watch?v=vvyqFV0h2WI
Στην προπόνηση των Αμερικάνων Αθλητών για τους Ολυμπιακούς αγώνες η σύνθεση που χρησιμοποιεί ο Παπαθανασίου με τους έντονους επαναλαμβανόμενους ηλεκτρονικούς ήχους του synthesizer απεικονίζει πλήρως την σκληρή δουλειά των αθλητών για την επίτευξη των στόχων τους.(01.18.06)
https://www.youtube.com/watch?v=g3DDm4wGxAo
Και έρχεται η στιγμή των Ολυμπιακών αγώνων. Η αγωνία , η ένταση και το άγχος του Χάρολντ Έιμπραχαμς στον αγώνα των 100μ αποτυπώνονται πλήρως στην μουσική με τους ιδιαίτερους ήχους του synthesizer , μια σύνθεση που αρχίζει λίγο πριν τον αγώνα και των τελειώνει στους πανηγυρισμούς για την νίκη του Έιμπραχαμς .(01.45.48)
https://www.youtube.com/watch?v=IqBld2if1HY
Ακολουθεί ο αγώνας του Έρικ Λίντελ ο οποίος αρνούμενος να τρέξει στον προκριματικό αγώνα των 100μ λόγω της ημέρας (Κυριακή), αποφάσισε τελικά να αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς αγώνες για πρώτη φορά στα 400μ. Αυτή η αφοσίωση του στο θεό αλλά και η αστείρευτη πηγή ενεργείας του αποτυπώνεται αριστουργηματικά την ώρα που έρχεται πρώτος, σκέφτοντας τα πιστεύω του «I believe God made me for a purpose. He also made fast. And when I run, I feel his pleasure" και έχοντας σαν μουσική υπόκρουση μέρος της σύνθεσης του Βαγγέλη Παπαθανασίου, η οποία στην συνέχεια κορυφώνεται με την υποδοχή των αθλητών. (1.54.34)
https://www.youtube.com/watch?v=uwyltmUR3MU&t=35s
Η τελική σκηνή μας δείχνει τον Χάρολντ Έιμπραχαμς να επιστρέφει νικητής από τους αγώνες και να τον υποδέχεται η σύντροφός του στο σταθμό του τρένου. Το χορωδιακό τραγούδι που ακούγεται σε αυτή την σκηνή είναι το Jerusalem ποίημα του William Blake το οποίο πραγματικά τραγουδήθηκε από την Βρετανική χορωδία στην κηδεία του Έιμπραχαμ το 1978 και γι αυτό το λόγο βλέπουμε ότι χάρη στην μουσική αυτή σύνδεση , στη τελευταία σκηνή του έργου ξανά γυρνάμε στην επιμνημόσυνη δέηση με την οποία είχε ξεκινήσει η ταινία. Ο συνδυασμός του εκκλησιαστικού οργάνου , ο παφλασμός της θάλασσας και τέλος η άρτια σύνθεση του Βαγγέλη Παπαθανασίου στους τίτλους τέλους ολοκληρώνουν με τον καλύτερο τρόπο την ταινία.
https://www.youtube.com/watch?v=3vxlX5wyEQs&t=5s
Η εργασία αυτή με δυσκόλεψε αρκετά γιατί επιλέγοντας να γράψω για την μουσική ενός παγκοσμίου φήμης Έλληνα συνθέτη δυστυχώς δεν μπορούσα να βρω πολλά αποσπάσματα από το U Tube καθώς η ταινία δεν ήταν δωρεάν. Παρόλα αυτά χαίρομαι που επέλεξα να γράψω για το «Chariots of Fire» γιατί ανακάλυψα ένα νέο είδος μουσικής που δεν γνώριζα και που οι ήχοι του πραγματικά με εντυπωσίασαν. Στο παρακάτω link μπορούμε να δούμε την μουσική αυτή στο synthesizer.
VANGELIS CS80V Chariots of fire - YouTube
Τέλος στην εργασία μου θα ήθελα να παραθέσω ένα απόσπασμα της συνέντευξης του μεγάλου αυτού μουσικού για την εντυπωσιακή σύνθεσή του.
https://www.youtube.com/watch?v=Q7X_7IDXupU
Kαθώς και πώς συνθέτει την ηλεκτρονική μουσική.
https://www.youtube.com/watch?v=3b1xJYCrKDU
